ArchiwalnePo co i komu potrzebna jest reforma opieki psychiatrycznej?

Po co i komu potrzebna jest reforma opieki psychiatrycznej?

-

- Advertisment -spot_img

Jacek Wciórka

Po co nam ta reforma? Jej deklarowanym celem jest wdrożenie środowiskowego modelu opieki, tj.: …zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej blisko miejsca ich zamieszkania opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym… (Ust. z 19 sierpnia 1994). Spełnieniu tej deklaracji daleko do realizacji – osoba wchodząca dziś w kryzys zdrowia psychicznego nie może liczyć ani na powszechną dostępność, ani na wielostronność pomocy. Reforma, choć postulowana i oczekiwana od wielu dekad – jest ciągle spychana i odkładana, a czasem pozorowana – z trudem przebija się do świadomości publicznej i efektywnej polityki zdrowotnej państwa. Oznacza to naruszanie obowiązującego prawa, ale także narastanie niezaspokojonych potrzeb zdrowotnych, obciążeń i strat ludzkich oraz gospodarczych. Wymuszona bezradność obniża morale i kondycję społeczną. Potęguje też zapóźnienia wobec wzorów, które werbalnie uznajemy za warte wdrożenia. Wydaje się, że najwyższy czas przerwać ten ciąg ignorancji, lekceważenia i nieodpowiedzialności.

O co w niej chodzi? O uruchomienie i upowszechnienie procesu przejścia od azylu do wspólnoty, tj. od umieszczania potrzebujących w odległych, wielkich instytucjach, do środowiskowej pomocy organizowanej w lokalnej wspólnocie, w miejscu życia i zamieszkiwania. Chodzi też o systemowość zmiany, tj. o przejście od chaosu do ładu organizacyjnego, by pomoc była równomiernie dostępna – bez białych plam na mapie, sprawiedliwa – bez faworyzowania możnych, dostosowana do potrzeb, możliwie skuteczna i w godziwych warunkach. To otworzy szansę poprawy efektywności – dostępności, dobrych skutków zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych oraz poprawy w zakresie poszanowania podmiotowości i praw osób korzystających z systemu.

Czego wymaga reforma? Przełamania wielu barier, które hamują proces przechodzenia osób doświadczających kryzysów psychicznych od wykluczenia do współobywatelstwa. Po pierwsze, zmiany aksjologiczno-kulturowej (od pogardy do szacunku) w zakresie postaw społecznych – przeciw ignorancji, szablonom, stygmatyzacji, wykluczaniu. Po drugie, zmiany politycznej (od zaniechań do działania), tj. budzenia woli, wyboru priorytetów, podjęcia odpowiedzialności i decyzji – przeciw lekceważeniu, indolencji i obłudzie. Po trzecie, zmiany organizacyjnej (od stagnacji do rozwoju) dotyczącej zasobów, kadr, zarządzania i finansowania systemu – przeciw nieskuteczności, egoizmom, biurokracji, marnotrawstwu.

Co proponuje reforma? Podstawową formą pomocy byłaby w przyszłości sieć lokalnych ośrodków – centrów zdrowia psychicznego rozmieszczonych równomiernie i obsługujących 50-200 tys. mieszkańców. Finansowanych odpowiednio do liczby mieszkańców i odpowiedzialnych za zdrowie tej lokalnej społeczności. Ośrodek dysponowałby zróżnicowaną ofertą pomocy (poradnia, oddział dzienny, psychiatryczny oddział szpitala ogólnego, mobilne zespoły: kryzysowy i środowiskowy). Byłby dostępny przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Dysponowałby kadrą koordynującą przebieg leczenia oraz udostępnianie niezbędnej pomocy społecznej oraz ścieżek aktywności i uczestnictwa. Tę podstawową pomoc uzupełniałaby sieć ponadlokalnych, profilowanych i referencyjnych ośrodków wyspecjalizowanych, opiekuńczych i sądowo-psychiatrycznych. Można oczekiwać, że koszty funkcjonowania zreformowanego systemu byłyby porównywalne z kosztami obecnego, niewydolnego, przynosząc jednocześnie zysk w postaci poprawy zdrowia populacji, zmniejszenia indywidualnego cierpienia oraz dysfunkcji rodzinnych oraz ograniczenia wydatków publicznych na kompensację różnego rodzaju niepełnosprawności i niesamodzielności życiowej.

Komu potrzebna jest reforma? Oblicza się, że wśród Polaków jest co najmniej 8 mln osób potencjalnie potrzebujących w ciągu życia różnego rodzaju pomocy z powodu zaburzeń psychicznych. A co najmniej dwukrotnie więcej, gdy kryzys ogarnia rodzinę. Towarzyszami kryzysu nie muszą być: ani rezygnacja, ani osamotnienie, ani poczucie utraty szans, nadziei i godności.

Uważam Kongres Zdrowia Psychicznego za świadectwo wychodzenia interesariuszy ochrony zdrowia psychicznego – osób w kryzysach i po kryzysach, ich rodzin, specjalistów – ze stanu wymuszanej bezradności. Powiemy o naszych oczekiwaniach.

Chodzi jednak o wspólne dobro. Kryzys zdrowia psychicznego może dotknąć każdego z nas, nawet jutro.

Zdjęcia w serwisie: www.stock.chroma.pl, www.123rf.com, archiwa autorów i redakcji

Najnowsze

Poradnik: „Jak możesz pomóc osobie, która ma skłonności samobójcze”

10 września przypada Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Centrum Terapii Dialog przygotowało specjalny poradnik dla osób, które chcą pomagać innym ze...

Psychoedukacyjne Grupy Wsparcia

Ci, którzy chcieliby się dowiedzieć czegoś więcej o swojej chorobie/zaburzeniu oraz tacy, którym z różnych powodów trudno jest zdecydować...

Jak zostać psychiatrą? Studia oczami studentów

Jakub Tercz, Aleksandra Hamny Studia na kierunku lekarskim nie przygotowują do bycia psychiatrą – twierdzą polscy studenci. To byłby dobry...

Trening Interpersonalny – Ryszard Kulik

Jacek Jakubowski | Grupa TROP Problematyka pracy z małymi grupami jest przede wszystkim domeną psychologii. (…) refleksja nad człowiekiem i jego...
- Advertisement -spot_imgspot_img

Asystent zdrowienia – oczekiwania i przygotowanie

Anna Liberadzka Asystenta zdrowienia można określić jako: towarzysza, mediatora, motywatora, pełnomocnika, rzecznika, mentora. Ta nowa rola osób z doświadczeniem kryzysu...

Buka u psychiatry – Łukasz święcicki

Z popularyzacją wiedzy medycznej kłopot jest taki, że każdy w zasadzie czuje się kompetentny, by takową uprawiać. Zawiera to,...

Na czasie

Psychiatria i Sport

Piotr Wierzbiński, dr n.med. Nie sposób nie wspomnieć o sporcie,...

O leki i korytarze humanitarne apelują ukraińscy psychiatrzy

Monika Wysocka / PAP Chorującym psychicznie w Ukrainie brakuje leków...
- Advertisement -spot_imgspot_img

Może Cię zainteresować
Rekomendowane