RefleksjeHistoriaPsychiatria leżajska wczoraj i dziś

Psychiatria leżajska wczoraj i dziś

-

- Advertisment -spot_img

Piotr Machała, Wojciech Kwieciński

Psychiatria leżajska

Piotr Machała

Powiat leżajski jest położony w północno wschodniej części województwa podkarpackiego, zamieszkuje go około 70 tys. mieszkańców. Siedzibą starostwa powiatowego jest 15-tysięczne miasto Leżajsk. Najbardziej znanym zabytkiem tego miasta jest Bazylika OO. Bernardynów, w której znajdują się piękne, uznawane za jedne z najcenniejszych w Europie organy pochodzące z XVII w. Innym ciekawym miejscem jest cmentarz żydowski z grobem cadyka Elimelecha, do którego pielgrzymują Żydzi z całego świata.

Szpital Powiatowy pw. Matki Bożej Pocieszenia znajduje się niedaleko bazyliki, na ulicy Leśnej. Nazwa ulicy nie jest przypadkowa – szpital otoczony jest lasem sosnowym, co stwarza przyjazny klimat dla pacjentów i dla personelu. Pawilon psychiatryczny jest oddalony ok. 200 metrów od głównego budynku szpitala, znajdują się w nim: Oddział Psychiatryczny, Oddział Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych, Poradnia Zdrowia Psychicznego oraz Poradnia Terapii Uzależnień i Współuzależnienia.

Po gruntownym remoncie, który zakończył się w październiku ubiegłego roku, oddział psychiatryczny dysponuje 63 miejscami. Zajmuje on parter i pierwsze piętro budynku. Na każdym z pięter znajduje się 10 sal chorych (w większości są to sale trzyosobowe), świetlica, łazienki (także dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych), gabinet zabiegowy oraz pokoje badań.

Sale terapii zajęciowej są umiejscowione w łączniku między główną częścią budynku, a skrzydłem, gdzie znajdują się poradnie. Parter to miejsce, gdzie przebywają pacjenci w cięższych stanach, wymagający ścisłego nadzoru, do tej części odbywają się przyjęcia nagłe. Wszystkie sale na parterze są wyposażone w monitoring elektroniczny.

W Oddziale Psychiatrycznym jest zatrudnionych około 50 osób, w tym pięciu lekarzy (trzech specjalistów) i pięciu psychologów. W ubiegłym roku hospitalizowanych było 766 chorych, najwięcej, bo aż 40% stanowili pacjenci z zaburzeniami afektywnymi, 30% stanowili pacjenci z rozpoznaniem zaburzeń psychotycznych, 20% z zaburzeniami organicznymi, zaś 6% z zaburzeniami lękowymi oraz adaptacyjnymi. Większość przyjęć odbywa się w trybie nagłym, ale w miarę możliwości przyjmujemy także chorych w trybie planowym.

Z jednej strony, jak na potrzeby małego powiatu, szpital dysponuje wystarczającą liczbą łóżek psychiatrycznych. Jednakże bardzo często zgłaszają się do naszego oddziału po pomoc osoby z innych części województwa podkarpackiego, a także z sąsiadującej części województwa lubelskiego. Dlatego też jednym z codziennych problemów jest to, jak zapewnić miejsca dla wszystkich potrzebujących pomocy. Od zakończenia remontu w oddziale przebywa ciągle więcej pacjentów niż teoretycznie jest miejsc – od stycznia do maja 2014 roku obłożenie oddziału wynosiło średnio 107,5%, podczas gdy w latach 2012 i 2013 było to odpowiednio 99,2% oraz 94,6%.

Od czasu zakończenia remontu, dzięki zwiększeniu liczby łóżek, oddział nie przynosi strat dla szpitala, a nawet w pierwszych pięciu miesiącach bieżącego roku wypracował niewielki zysk. Przed remontem, przez kilka lat wynik finansowy był ujemny i jednym z głównych argumentów w rozmowach z dyrekcją, a dyrekcji z władzami powiatu, który w dużej części finansował remont, było to, że psychiatria przestanie przynosić straty finansowe, jeśli liczba łóżek zostanie zwiększona.

Główną metodą leczenia jest farmakoterapia, dysponujemy wszystkimi dostępnymi w Polsce lekami stosowanymi w psychiatrii, nie mamy praktycznie ograniczeń ze strony dyrekcji, jeśli chodzi o ich stosowanie. Pacjenci uczestniczą w różnych formach terapii zajęciowej, zatrudnieni w oddziale psychologowie zapewniają im wsparcie psychologiczne z elementami psychoterapii behawioralno-poznawczej, w razie potrzeby przeprowadzają interwencje kryzysowe, stosowane są także techniki relaksacyjne oraz psychoedukacja.

W oddziale istnieje możliwość odbywania staży kierunkowych w ramach specjalizacji z psychiatrii (podstawowy szpitalny, poradniany oraz z zakresu psychiatrii konsultacyjnej).

Oddział Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych, który powstał w 2011 r, zatrudnia około 30 osób w tym trzech lekarzy, dwóch psychologów i terapeutę leczenia uzależnień. Poza chorymi z alkoholowymi zespołami abstynencyjnymi, leczeni są także pacjenci z zespołami abstynencyjnymi w przebiegu uzależnienia od leków nasennych i uspokajających oraz z uzależnieniem mieszanym. Do oddziału przyjmowani są pacjenci z całego województwa podkarpackiego, a często także z sąsiednich województw, oddziałów detoksykacyjnych w naszym regionie jest niewiele, a potrzeby są bardzo duże.

Integralną częścią psychiatrii leżajskiej są poradnie – w Poradni Zdrowia Psychicznego oraz Poradni Terapii Uzależnień i Współuzależnienia. W ubiegłym roku udzieliliśmy prawie 8,5 tys. porad.

Psychiatria w Leżajsku jest częścią SPZOZ, w skład którego wchodzi wielospecjalistyczny szpital powiatowy. Dzięki temu możemy zapewnić naszym pacjentom konsultacje różnych specjalistów – w trybie planowym możemy liczyć na kolegów zatrudnionych w oddziałach szpitalnych oraz w poradniach specjalistycznych. Z kolei psychiatrzy wykonują rocznie kilkaset konsultacji na oddziałach szpitalnych. Mamy także całodobowo możliwość wykonywania badań dodatkowych – laboratoryjnych, bakteriologicznych i obrazowych (w tym TK). Niestety, ustawa o ratownictwie medycznym, wg której karetki „systemowe” nie mogą przyjeżdżać do pomocy chorym w szpitalu, dotyka także nas. W strukturze naszego szpitala funkcjonują m. in. SOR czy OIOM, jednakże pawilon psychiatryczny jest oddalony o kilkaset metrów od głównego budynku szpitala, i choć SPZOZ posiada własny transport i zespół reanimacyjny, to niekiedy zdarzają się trudności z przewiezieniem pacjenta do odpowiedniego oddziału lub z dotarciem zespołu reanimacyjnego do naszego budynku.

Pisząc o psychiatrii leżajskiej nie można pominąć takich instytucji jak Dom Pomocy Społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych w Piskorowicach – Mołyniach, Warsztat Terapii Zajęciowej przy Caritas Archidiecezji Przemyskiej Oddział Leżajsk oraz trzy Środowiskowe Domy Samopomocy (w Laszczynach, w Sarzynie i w Jelnej).

W przyszłości chcielibyśmy rozwijać psychiatrię środowiskową na terenie powiatu leżajskiego. Jeśli środki organizacyjne i kadrowe na to pozwolą, to może niedługo uda nam się zorganizować zespół leczenia środowiskowego. Mamy nadzieję, że psychiatria leżajska będzie nadal się rozwijać i świadczyć pomoc na coraz wyższym poziomie osobom, które jej potrzebują.

Psychiatria w Leżajsku. Wczoraj i dziś.

Wojciech Kwieciński

Patrząc wstecz trudno skonstatować jednoznacznie źródło sukcesu oddziału psychiatrii w Leżajsku, jeśli za sukces przyjąć renomę, przychylne opinie pacjentów i ich rodzin, lekarzy, społeczności lokalnej, a także przetrwanie w trudniejszych okresach i rozwój mierzony przyrostem łóżek, zaplecza materialnego, kadry i jej wyszkolenia.

Z perspektywy czasu najważniejszym czynnikiem jawią się ludzie, z jednej strony pracownicy oddziału, nieprzypadkowi, świadomi wyboru trudnej drogi zawodowej, ale też z drugiej – życzliwi decydenci na różnych szczeblach władzy.

Początkowo w mieście Leżajsk nie było budynku szpitala, znajdował się on w oddalonej o 11 km na północ miejscowości Nowa Sarzyna, szpital powstał tam z powodu bliskości dużych zakładów chemicznych jeszcze z okresu COP. Szybki wzrost demografii powiatu po II wojnie światowej związany z industrializacją i migracją ze wsi, wymuszał na władzach poprawę warunków lokalowych instytucji służby zdrowia. Pierwszym lekarzem psychiatrą pracującym w Leżajsku w Poradni Zdrowia Psychicznego był Stanisław Zdybel, który posiadał też specjalizację z interny. Poradnia mieściła się przy Placu Mariackim. W latach 70. ubiegłego wieku rozpoczęto budowę nowego budynku szpitala zlokalizowanego w Leżajsku przy ulicy Leśnej, który został oddany do użytkowania w grudniu 1981 roku. W kompleksie szpitalnym znajdował się dwupiętrowy budynek, pierwotnie zaprojektowany na pawilon zakaźny. Został w tym celu odpowiednio wyposażony w małe sale ze śluzami i węzłami sanitarnymi. Oddziału Zakaźnego nie powołano, za to utworzono oddział psychiatryczny zlokalizowany na parterze i pierwszym piętrze, natomiast drugie piętro zajął oddział neurologiczny. Pierwszych pacjentów zaczęto przyjmować w lutym 1983 roku. Oddział liczył 33 łóżka, pierwszym ordynatorem został Stanisław Zdybel, którego osobiste zaangażowanie i wkład w powstanie oddziału były nie do przecenienia. Pierwszą pielęgniarką oddziałową została Krystyna Monicz. Od początku działalność oddziału oparta była na przodujących wówczas w psychiatrii stacjonarnej trendach, takich jak społeczność terapeutyczna, terapia zajęciowa, diagnostyka i interwencje psychologiczne, destygmatyzacja oraz ,,otwarte drzwi”. Część oddziału mieszcząca się na parterze miała charakter otwarty, nazywana była przez długi okres oddziałem lub pododdziałem nerwic i przeznaczona była dla pacjentów, których stan na to pozwalał. W tym samym budynku zaczęła działać Poradnia Zdrowia Psychicznego oraz Poradnia Odwykowa. Zatrudniono psychologa mgr Jacka Kasprzyka, do którego dołączyła w 1984 roku mg Alina Potapczuk, przybyła do pracy ze Szpitala Psychiatrycznego w Żurawicy. Terapię zajęciową prowadziła mgr Jolanta Klepacka, a niedługo dołączyła do niej Grażyna Malinowska. Krótko pracowała w oddziale dr Lidia Słyszyńska. W 1984 roku do pracy została przyjęta dr Anna Czarnecka. W tym samym roku dr Stanisław Zdybel poważnie zachorował i w niedługim czasie zmarł.

Po jego śmierci oddziałem kierowali dr med Kazimierz Malik, a nastepnie dr Stanisław Rzeczycki. Zmieniła się pielęgniarka oddziałowa, została nią mgr Bożenia Madejska. Dr Anna Czarnecka specjalizowała się, a po uzyskaniu I stopnia specjalizacji, zaczęła pełnić obowiązki ordynatora. W 1987 roku do kadry lekarskiej dołączył dr Wojciech Kwieciński szybko rozpoczynając specjalizowanie się. Nad pracą oddziału czuwał, zawsze życzliwy, ówczesny specjalista wojewódzki dr Kazimierz Malik, a merytorycznie wspomagał stałymi konsultacjami specjalista psychiatra Stanisław Rzeczycki, dojeżdżając dwa razy w tygodniu z Rzeszowa. W tamtym okresie nawiązały się i zacieśniły bliskie kontakty z Kliniką Psychiatrii w Krakowie, lekarze pozostawali w orbicie krakowskiej szkoły psychiatrii. W miarę czasu i możliwości uczestniczyli w zebraniach naukowych i odbywali staże kliniczne w Krakowie, korzystając z przychylności kierownika krakowskiej kliniki profesora Adama Szymusia, który był kilkakrotnie gościem w Leżajsku. Pracownicy kliniki organizowali trzydniowe autobusowe wyjazdy pacjentów do oddziału w Leżajsku, na co dysponowali odpowiednimi środkami, a co z dzisiejszej perspektywy wydaje się pozytywnie zaskakujące, były to przecież realia końca lat 80. i początku 90. ubiegłego wieku. Stałym programem tych wyjazdów było poznawanie okolicy, zabytków, ogniska dla pacjentów. W nieodległym mieście wojewódzkim Rzeszowie, Krakowska Akademia Medyczna prowadziła zamiejscowe kształcenie studentów czwartego, piątego i szóstego roku medycyny, organizując przez dwa kolejne lata zajęcia praktyczne z psychiatrii w oddziale w Leżajsku. Dr Anna Czarnecka uzyskała II stopień specjalizacji i kierowała oddziałem nieprzerwanie do przejścia na wcześniejszą emeryturę w 2011 roku. Na początku lat 90. do zespołu lekarskiego dołączyła dr Katarzyna Kuzak, uzyskując kolejno I i II stopień specjalizacji, następnie rozpoczęła szkolenie w psychoterapii. Krótko w oddziale pracował dr Cezary Kopacz. W 1996 roku do zespołu dołączył dr Krzysztof Klocek, a na początku XXI wieku dr Agniszka Gałdyś i dr Iga Lentowicz. W latach 2005-2008 pracował w Leżajsku dr Mariusz Worek, psychiatra i internista, zmarły przedwcześnie.

Oddział przechodził kolejne zmiany. W 2003 roku neurologię przeniesiono, przez co powiększono oddział o drugie piętro, a liczba łóżek zwiększyła się w tym czasie do ponad sześćdziesięciu. Prowadzono częściowe remonty, które tylko czasowo poprawiały warunki leczenia pacjentów i pracy personelu. Niektórzy koledzy odchodzili w inne miejsca pracy i zamieszkania. Po reformie administracyjnej zmieniającej granice województw, na stanowisku specjalisty wojewódzkiego, dr Kazimierza Malika zmieniła prof. Anna Grzywa z Lublina. Wizytowała oddział krótko po objęciu stanowiska. Zmieniło się miejsce odbywania staży specjalizacyjnych na Klinikę Lubelską, a prof. Anna Grzywa zachęcała do podejmowania aktywności i działalności naukowej. Lekarze uczestniczyli w kolejnych zjazdach i konferencjach, starając się rozszerzać perspektywy teoretyczne, a także na bieżąco modyfikować aspekty praktyczne zgodnie z postępem wiedzy. Zawsze owocowało to dużym zainteresowaniem pacjentów w wyborze miejsca leczenia i oddział szeroko przekraczał w tym zakresie granice powiatu, ciesząc się w województwie rzeszowskim i lubelskim niesłabnącą popularnością. Pierwotna funkcja oddziału psychiatrycznego przy szpitalu rejonowym uległa daleko idącemu rozszerzeniu. Począwszy od roku 2011 wydzielono z oddziału na drugim piętrze samodzielny Oddział Leczenia Alkoholowych Zespołów Abstynencyjnych tworząc dodatkową ofertę terapeutyczną i odciążając oddział psychiatrii od przyjęć pacjentów uzależnionych od alkoholu i leków uspokajających. Dyrektor szpitala powierzył kierowanie oddziałem dr Wojciechowi Kwiecińskiemu, pracuje tam też dr Piotr Ciciński, psychiatra i neurolog. Od 2011 ordynatorem oddziału psychiatrycznego jest dr Piotr Machała. W 2012 roku rozpoczęto kompleksowy remont całego budynku przeprowadzany w trzech etapach, obecnie dobiega on końca. Stało się to możliwe dzięki zaangażowaniu obecnego dyrektora szpitala Mariana Furmanka oraz zarządowi powiatu leżajskiego, który wyasygnował na ten cel część środków finansowych.

Zdjęcie: Wojciech Kwieciński

20.10.2014

Najnowsze

Poradnik: „Jak możesz pomóc osobie, która ma skłonności samobójcze”

10 września przypada Dzień Zapobiegania Samobójstwom. Centrum Terapii Dialog przygotowało specjalny poradnik dla osób, które chcą pomagać innym ze...

Psychoedukacyjne Grupy Wsparcia

Ci, którzy chcieliby się dowiedzieć czegoś więcej o swojej chorobie/zaburzeniu oraz tacy, którym z różnych powodów trudno jest zdecydować...

Jak zostać psychiatrą? Studia oczami studentów

Jakub Tercz, Aleksandra Hamny Studia na kierunku lekarskim nie przygotowują do bycia psychiatrą – twierdzą polscy studenci. To byłby dobry...

Trening Interpersonalny – Ryszard Kulik

Jacek Jakubowski | Grupa TROP Problematyka pracy z małymi grupami jest przede wszystkim domeną psychologii. (…) refleksja nad człowiekiem i jego...
- Advertisement -spot_imgspot_img

Asystent zdrowienia – oczekiwania i przygotowanie

Anna Liberadzka Asystenta zdrowienia można określić jako: towarzysza, mediatora, motywatora, pełnomocnika, rzecznika, mentora. Ta nowa rola osób z doświadczeniem kryzysu...

Buka u psychiatry – Łukasz święcicki

Z popularyzacją wiedzy medycznej kłopot jest taki, że każdy w zasadzie czuje się kompetentny, by takową uprawiać. Zawiera to,...

Na czasie

Wystarczy rozmawiać? Wspieranie osób doświadczających kryzysu psychicznego

Z Reginą Bisikiewicz rozmawia Katarzyna Kisielińska Podczas spotkań buduje się...

Starość – wyzwanie dla współczesnej cywilizacji

Tadeusz Parnowski (PTPG, RJP PAN) Zmiany demograficzne i epidemiologiczne w...
- Advertisement -spot_imgspot_img

Może Cię zainteresować
Rekomendowane